भारतीय कृषी कॅलेंडर
भारत हा कृषिप्रधान देश असून विविध हवामान आणि भौगोलिक परिस्थितींमुळे येथे विविध प्रकारच्या शेती पद्धती आढळतात. देशातील कृषी उत्पादन हे मुख्यतः दोन प्रमुख हंगामांवर अवलंबून असते—खरीप आणि रब्बी. भारतीय कृषी कॅलेंडर हा कृषी धोरणकर्ते, संशोधक, नवशिक्या शेतकरी आणि धोरण निर्मात्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असून तो शेतीच्या योग्य नियोजनासाठी मार्गदर्शक ठरतो.
भारताच्या विविध भागांमध्ये भौगोलिक आणि हवामानातील फरक आढळतो. उष्णकटिबंधीय, उपोष्णकटिबंधीय, समशीतोष्ण आणि वाळवंटी हवामान या भिन्न प्रकारांमुळे पीक पद्धतींमध्ये मोठा फरक दिसून येतो. पाऊस, तापमान, मातीचा प्रकार आणि उपलब्ध पाणी हे घटक शेतीच्या विविधतेवर परिणाम करतात.
भारतात शेती मुख्यतः दोन प्रमुख हंगामांमध्ये केली जाते:
संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO) भारताच्या कृषी कॅलेंडरचा अभ्यास करून विविध हंगामांनुसार पीक उत्पादनाचे नियोजन करण्यास मदत केली आहे. FAO द्वारे प्रकाशित करण्यात आलेला भारतीय पीक कॅलेंडर कृषी धोरणे आखण्यासाठी, हवामान बदलाचा अंदाज घेण्यासाठी आणि अन्न सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी वापरला जातो.
अधिक माहिती इथे मिळू शकते: https://www.fao.org/giews/countrybrief/country.jsp?code=IND
भारतीय कृषी कॅलेंडर कृषी क्षेत्राशी संबंधित विविध घटकांसाठी महत्त्वपूर्ण साधन आहे. पारंपरिक शेतकरी त्यांच्या अनुभवाच्या आधारे योग्य हंगामात पेरणी करतात. परंतु नवशिक्या शेतकऱ्यांसाठी, कृषी अभ्यासक्रम शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी, कृषी क्षेत्रात संशोधन करणाऱ्या व्यक्तींसाठी आणि धोरण निर्मात्यांसाठी कृषी कॅलेंडर अत्यंत उपयोगी ठरते. हे कॅलेंडर हवामान बदल, पीक उत्पादन आणि अन्न सुरक्षा यासंदर्भातील अंदाज बांधण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरते. यामुळे शेतीच्या धोरणांची आखणी प्रभावीपणे करता येते आणि कृषी योजनांमध्ये सातत्य राहते.
दरवर्षी ५ डिसेंबर रोजी जगभरात जागतिक मृदा दिवस (World Soil Day) साजरा केला जातो. FAO आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या पुढाकाराने सुरू… Read More
अमेरिकेच्या नवीन व्यापार धोरणांमुळे गेल्या काही महिन्यांपासून भारतीय शेती निर्यातदारांमध्ये मोठी चिंता होती. कारण अमेरिकेने “Reciprocal Tariff” नावाची धोरणात्मक टॅरिफ… Read More
तामिळनाडू राज्यातील नामक्कल जिल्हा आज “Egg Capital of India” म्हणून ओळखला जातो. इथं दररोज तब्बल ६ कोटी अंडी तयार होतात.… Read More