Sign up free
Rural Development

गिलियन-बारे सिंड्रोम (GBS): माहिती आणि सध्याची परिस्थिती

गिलियन-बारे सिंड्रोम, Image credit: MoH, GOI

गिलियन-बारे सिंड्रोम (Guillain-Barré Syndrome – GBS) हा एक दुर्मिळ ऑटोइम्यून न्यूरोलॉजिकल विकार आहे, जिथे शरीराची रोगप्रतिकार प्रणाली स्वतःच्या स्नायू आणि मज्जातंतूंवर हल्ला करते. यामुळे सुरुवातीला हात-पायात कमजोरी आणि झिणझिण्या जाणवतात, आणि काही गंभीर प्रकरणांमध्ये श्वसनसंस्थेवर परिणाम होऊन रुग्णाला व्हेंटिलेटरची गरज भासू शकते.

सध्याची परिस्थिती: पुणे आणि महाराष्ट्रातील GBS प्रकरणे

  • पुण्यात GBS प्रकरणांची वाढ झपाट्याने होत आहे.
  • 101 रुग्ण आणि 1 मृत्यू आधीच नोंदवले गेले आहेत
  • 28 नवीन प्रकरणे फक्त 24 तासांत समोर आली आहेत.
  • 16 रुग्णांना व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आले आहे.
  • काही अहवालांनुसार संक्रमणाचे मूळ दूषित अन्न आणि पाण्याशी संबंधित असू शकते.

(Source: डॉ. मनन वोरा यांच्या पोस्टनुसार)

GBS नेमके काय आहे?

  • GBS हा एक दुर्मिळ पण गंभीर आजार आहे, जो शरीराची रोगप्रतिकार प्रणाली चुकून स्वतःच्या मज्जातंतूंवर हल्ला करते.
  • यामुळे मज्जातंतूंचे कार्य बिघडते आणि स्नायू दुर्बल होऊ लागतात.
  • काही गंभीर प्रकरणांमध्ये श्वसनसंस्थेवर परिणाम होऊन कृत्रिम श्वासोच्छवासाची गरज पडते.

GBS ची मुख्य कारणे

  • अनेक प्रकरणांमध्ये GBS संसर्गानंतर दिसून येतो.
  • Campylobacter jejuni नावाच्या बॅक्टेरियामुळे होणाऱ्या अन्न आणि पाण्याच्या दूषिततेशी संबंध आढळतो.
  • काही प्रकरणांमध्ये वायरल संसर्गानंतर किंवा लसीकरणानंतरही GBS दिसून येतो, पण हे अत्यंत दुर्मिळ आहे.

लक्षणे आणि प्रगती

GBS सुरुवातीला सौम्य वाटू शकतो, पण तो झपाट्याने वाढू शकतो. यामध्ये पुढील टप्पे असू शकतात:

प्रारंभीची लक्षणे:

  • पायांमध्ये झिणझिण्या किंवा कमजोरी जाणवणे.
  • चालताना अडखळणे किंवा हालचालींमध्ये अडथळा येणे.

अधिक तीव्र लक्षणे:

  • कमजोरी हळूहळू हात, खांदे आणि चेहऱ्यावर पसरते.
  • वस्तू घट्ट पकडण्यास त्रास होतो.

गंभीर टप्पा:

  • काही रुग्णांमध्ये श्वसनसंस्थेवर परिणाम होऊन व्हेंटिलेटरची गरज लागते.
  • हृदयाचे ठोके अनियमित होऊ शकतात.

पुणे प्रकरणाशी संबंधित माहिती

  • महाराष्ट्र सरकार आणि केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने संसर्गाच्या मुळापर्यंत जाण्यासाठी तपास सुरू केला आहे.
  • पुण्यातील काही खाजगी पाणी पुरवठा केंद्रे सील करण्यात आली आहेत, कारण त्यातील पाणी दूषित असल्याचा संशय आहे.
  • नागरिकांनी सावधानता बाळगावी, पण घाबरून जाऊ नये, कारण GBS संसर्गजन्य (contagious) नाही.

गिलियन-बारे सिंड्रोम (GBS) हा दुर्मिळ, पण गंभीर आजार आहे जो स्नायू आणि मज्जातंतूंच्या कार्यावर परिणाम करतो. पुण्यात या आजाराची संख्या वाढत असल्यामुळे, आरोग्य यंत्रणा सतर्क झाली आहे. जरी GBS संसर्गजन्य नसला, तरी दूषित अन्न आणि पाणी ही संभाव्य कारणे असल्यामुळे सुरक्षिततेच्या उपाययोजना महत्त्वाच्या ठरू शकतात.

संदर्भ:

महत्त्वाची सूचना (Disclaimer):

हा लेख फक्त माहितीपर असून, वैद्यकीय सल्ला म्हणून घेऊ नये. कोणत्याही आजारासंबंधी तक्रार असल्यास स्थानिक आरोग्य अधिकारी, अधिकृत वैद्यकीय तज्ज्ञ किंवा आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. नवीन माहिती आणि अधिकृत अद्यतनांसाठी WHO, आरोग्य मंत्रालय, भारत सरकार किंवा स्थानिक आरोग्य विभागाच्या अधिकृत वेबसाइट्सला भेट द्यावी.

Dr. Manan Vora यांच्या पोस्टमधील महत्त्वाची माहिती –

प्रणाली तेलंग

प्रणाली AG मराठी ची संस्थापक आणि संपादक आहेत. ती कृषी, ग्रामीण विकास आणि शाश्वत जीवनावर ताज्या बातम्या आणि लेख लिहिते. तिने पर्यावरण शास्त्रात पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे आणि कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी (CSR) मध्ये पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा देखील पूर्ण केला आहे. ती एक प्रशिक्षित शिक्षिकाही आहे. तिने 5 वर्षे शिक्षण, संशोधन आणि विकास क्षेत्रात काम केले आहे.

Leave a Comment

Recent Posts

जागतिक मृदा दिवस: भारतातील माती, अन्नसुरक्षा आणि सेंद्रिय कार्बन घट

दरवर्षी ५ डिसेंबर रोजी जगभरात जागतिक मृदा दिवस (World Soil Day) साजरा केला जातो. FAO आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या पुढाकाराने सुरू… Read More

अमेरिकेच्या “Reciprocal Tariff” सूटीतून भारतातील शेती निर्यातीला मोठा फायदा

अमेरिकेच्या नवीन व्यापार धोरणांमुळे गेल्या काही महिन्यांपासून भारतीय शेती निर्यातदारांमध्ये मोठी चिंता होती.  कारण अमेरिकेने “Reciprocal Tariff” नावाची धोरणात्मक टॅरिफ… Read More

भारतातील अंडी भाव ठरवण्याची प्रक्रिया

तामिळनाडू राज्यातील नामक्कल जिल्हा आज “Egg Capital of India” म्हणून ओळखला जातो. इथं दररोज तब्बल ६ कोटी अंडी तयार होतात.… Read More